जान्नुहोस्, डेंगूका लामखुट्ट्रे सबै भन्दा भिन्न किन हुन्छन र टाेकेकाे कति दिन पछि थाहा हुन्छ ?


लेखापढी      २ असार २०७७, मंगलवार १५:४९

जान्नुहोस्, डेंगूका लामखुट्ट्रे सबै भन्दा भिन्न किन हुन्छन र टाेकेकाे कति दिन पछि थाहा हुन्छ ?

काठमाडाैं । बर्खाकाे मौसममा डेंगूको चेतावनी धेरै बढेको छ । यसकाे प्रकाेप जुलाई देखि अक्टूबर (असार देखी भदाै सम्म) सबै भन्दा बढी फैलने गर्दछ । यो मौसममा डेंगू राेग सार्ने लामखुट्टेका लाागि उपयुक्त समय हाे त्यसैले यस माैसममा डेंगू राेगबाट धेरै जसाे मानिसहरूलाइ लाग्ने गर्दछ । याे माैसममा डेंगूकाे लागि  सबै भन्दा बढी सतर्क रहनु जरूरी छ । डेंगूका लामखुट्टे अन्य लामखुट्टे भन्दा फरक हुन्छन् र यहाँ डेंगू सार्ने लामखुट्टेहरूकाे बारेमा जानकारी दिनेछाैं ।  

डेंगू सार्ने लामखुट्टेहरू कस्ता हुन्छन् ?

जसको लामखुट्टेकाे टाेकाइबाट डेंगू हुन्छ, त्यो मच्छरको नाम पोथी एडिस एजेप्टी लामखुट्टे हाे जसलाई हामी सजिलै चिन्न सक्छौं ।  यसको शरीरमा खैरा धर्सा हुन्छन् । यो धेरै बढी उचाइसम्म उड्न सक्दैन । डेंगु एडिस एजेप्टाई र एडिस एल्वौपेक्टस नामक लामखुट्टेले टोकेर हुने तीब्र भाइरल संक्रमण हो । यो भाइरस डेंगु १, डेंगु २, डेंगु ३ र डेंगु ४ गरी चार प्रकारका हुन्छन् । एडिज लामखट्टे कालो रंगको हुन्छ, जसमा सेतो थोप्लो पनि देखिन्छ । इपिडिमियोलजी तथा रोग नियन्त्रण महाशाखाका भेक्टर कन्ट्रोल इन्सपेक्टर उत्तमराज प्याकुरेलका अनुसार, वयस्क लामखुट्टेको आयु करिब एक महिनाको हुन्छ । यो लामखुट्टेले उज्यालोमा र दिउँसो बढी टोक्ने हुनाले रगत चुस्नका लागि बाधा पुग्ने हुँदा पूरा रगत खान धेरैजनालाई टोक्ने गरेको छ। डेंगु एडिस एजेप्टाई र एडिस एल्वौपेक्टस नामक लामखुट्टेले टोकेर हुने तीब्र भाइरल संक्रमण हो । यो भाइरस डेंगु १, डेंगु २, डेंगु ३ र डेंगु ४ गरी चार प्रकारका हुन्छन् । एडिज लामखट्टे कालो रंगको हुन्छ, जसमा सेतो थोप्लो पनि देखिन्छ ।

यो लामखुट्टे सफा पानी जमेको ठाउँ जस्तो बाटा, टायर, बाल्टिन, गमला, एयर कन्डिसनर, थोरैभन्दा थोरै पानी जम्ने बिर्को, पानी जम्मा भएको खुला ट्यांकीमा फुल पारेर आफ्नो वंशवृद्घि गर्छ ।

डेंगु लामखुट्टेले टाेकेकाे कति दिनमा देखिन्छ ?

डेंगु लामखुट्टेले टाेकेकाे दिनमा याे राेगका लक्षण देखिदैनन् । केही दिन पछाडि मात्र यसकाे प्रभाव देखिन थाल्दछ । एडीस लामखुट्टेले टाेकेकाे ३ देखि ५ दिन पछाडि यस राेगका लक्षण देखिन थाल्दछन् । 

लक्षण

डेंगु ज्वरोको मुख्य लक्षण भनेको एक्कासी उच्च ज्वरो आउनु हो । यो ज्वरो ५ देखि ७ दिनसम्म रहन सक्छ । ज्वरोका साथै निम्न लक्षणहरू पनि देखा पर्दछ ।

– असाध्यै टाउको दुख्ने

–आँखाको गेडी तथा आँखाको पछिल्लो भाग दुख्ने

–ढाड, जोर्नी तथा मांसापेशिहरू दुख्ने

–शरीरमा विमिरा आउने

–वाकवाकी लाग्ने

– पेट दुख्ने

– नाक वा गिजाबाट रगत बग्ने

– रक्तश्राव हुने वा शरीरमा रगत जमेको दागहरू देखापर्ने, बेहोश हुने आदि लक्षणहरू पनि देखा पर्न सक्छ ।

बच्ने उपाय

–डेंगु ज्वरोबाट बच्न लामखुट्टेको टोकाइबाट बच्नुका साथै लामखुट्टेको वृद्धि रोक्नु पर्छ ।

–पानी जम्न सक्ने भाँडाहरू जस्तै गमला, फुलदान, खाली बट्टा, अलकत्रा वा मट्टितेलका खाली ड्रमहरू, गाडीका काम नलाग्ने टायरहरू आदिमा पानी जम्न नदिने

–पानीको ट्याङ्किलाई लामखुट्टे प्रवेश गर्न नदिने गरि छोपेर राख्ने

–कुलरमा रहेको पानीमा प्रत्येक हप्ता एक दुई चम्चा मट्टितेल हालिदिने साथै जम्मा भएको पानी सफा गर्ने

–फुलदानिमा रहेको पानी हप्तामा दुई पटक फेर्ने

–यस लामखुट्टेले दिउँसो टोक्ने हुँदा दिउँसो बस्दा बाहुला भएको वा शरिर ढाकिने लुगा लगाउनुपर्छ

–सम्भव भएसम्म दिउँसो सुत्दा पनि झुल प्रयोग गर्नु पर्छ, साथै साना केटाकेटिलार्य जुनसुकै समयमा पनि झुल भित्र सुताउनु पर्दछ ।

–लमखुट्टेको टोकाइबाट बच्न लामखुट्टे भगाउने मलहम दल्न पनि सकिन्छ

–घरका झ्याल ढोकामा जाली लगाउनु उपयुक्त हुन्छ

–घर वरिपरि सफा सुग्घर राख्ने, पानी जम्ने खाल्टा खुल्टी पुर्ने गर्नु पर्छ ।


Source: https://www.nepalihealth.com/2016/10/22/11869/, https://swasthyakhabar.com/story/8476, https://www.jagran.com/lifestyle/health-know-what-time-does-dengue-mosquito-bite-and-warning-signs-of-dengue-19442528.html, https://nepalkhabar.com/newspaper/7862-2019-09-14-03-12-52


लेखापढी